Άγχος και αϋπνία

Από την Ολίνα Ηλιάδου, MSc Clinical Pharmacologist, MBA in Pharmacy Management, MPharm

Ξύπνησα στην ώρα μου; Έδωσα αρκετό χαρτζιλίκι στα παιδιά μου; Θα προλάβω να μαγειρέψω; Είμαι καλός/ή στη δουλειά μου; Θα τα βγάλω πέρα οικονομικά και αυτόν το μήνα; Είμαι καλός/ή  σύντροφος; Θα μπορέσω να κοιμηθώ το βράδυ μια ώρα παραπάνω να ξεκουραστώ;

Από την ώρα που ξυπνάμε ως την ωρα που ξαναξαπλώνουμε, το άγχος κατακλύζει την καθημερινότητά μας. Άγχος για να τα προλάβουμε όλα. Και τελικά περνάνε οι μέρες, οι εβδομάδες, οι μήνες και μπορεί να τα καταφαερνουμε πολύ καλα με τη διαχειριση εκκρεμοτήτων αλλα τι κα΄νουμε αραγε με τη διαχείριση του άγχους;

Οι αριθμοί δείχνουν πως το άγχος κατακλύζει τον ξύπνιο αλλά και τον ύπνο μας πλέον! Τα αγχολυτικά/υπνωτικά σκευάσματα, φαρμακευτικά και μη, καταναλώνονται με εκθετικά αυξανόμενο ρυθμό. Η αϋπνία ειναι η κατάσταση εκείνη στην οποία ενα ατομο ενώ νιώθει κουρασμένο, δυσκολεύεται να κοιμηθεί γιατί σκέφτεται διάφορα, αυτό του προκαλεί νευρικότητα και η νευρικότητα γίνεται άγχος και αυτό με τη σειρά του αϋπνία, καθώς κλείνει τα μάτια του αλλά δεν καταφέρνει να κοιμηθεί. Και αν τα καταφέρει τελικά, μετά απο λίγο έρχεται η ώρα να ξυπνήσει! Αυτή η έλλειψη ύπνου δημιουργεί σοβαρότατα προβλήματα στην ομαλή ισορροπία του οργανισμού. Εάν είναι παρατεταμένη μπορεί τα οργανικά προβλήματα να ενταθούν. Η έλλειψη ύπνου μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα, μπορεί ακόμη και να ευθύνεται για κάποια μορφή κατάθλιψης.

 

Ποια είναι τα βασικότερα συμπτώματα της αϋπνίας

– Δυσκολία χαλάρωσης τη νύχτα ώστε να επέλθει ο ύπνος

– Διακοπή του ύπνου μέσα στη νύχτα

– Πολύ πρωινό ξύπνημα

– Αίσθημα κούρασης το πρωί

– Κούραση και υπνηλία μέσα στην ημέρα

– Νευρικότητα, κατάθλιψη, άγχος

– Δυσκολία συγκέντρωσης και απομνημόνευσης

– Συχνά λάθη και/ή ατυχήματα

– Πονοκέφαλος (κεφαλαλγία τάσης)

– Ενοχλήσεις στο στομάχι και το γαστρεντερικό γενικότερα

– Επίμονες ανησυχίες σχετικά με τον ύπνο

 

Πώς την αναγνωρίζω;

Τα άτομα με αϋπνία χρειάζονται τουλάχιστον 30 λεπτά μέχρι να κοιμηθούν και δεν κοιμούνται περισσότερες από έξι ώρες για τρία ή και περισσότερα βράδια την εβδομάδα για ένα μήνα ή και περισσότερο.

 

Πώς μπορώ να την αντιμετωπίσω;

Εάν προερχεται απο αλλαγες στις συνηθειες του ύπνου (μέρος, ώρα, περιβάλλον κλπ.) ή συνδέεται με κάποιο πρόβλημα προφανώς πρέπει να αντιμετωπίσω τη «ρίζα» του προβλήματος. Οι οδοί τις οποίες μπορώ να ακολουθήσω είναι οι εξής

– Συμπεριφορικές θεραπείες: Εκπαιδεύουν το άτομο να υιοθετήσει καλές συνήθειες στον ύπνο και να βελτιώσει το περιβάλλον του ύπνου. Περιλαμβάνουν την εκπαίδευση σχετικά με τις καλές συνήθειες ύπνου, τη γνωστική συμπεριφορική θεραπεία, τις τεχνικές χαλάρωσης, τον έλεγχο ερεθισμάτων, τη φωτοθεραπεία κ.α.

– Φαρμακευτική αγωγή: Ο γιατρός μπορεί να προτείνει συνταγογραφούμενα ή μη συνταγογραφούμενα φάρμακα για την αντιμετώπιση της σοβαρής, χρόνιας αϋπνίας.

– Εναλλακτικές θεραπείες: Συμπλήρωμα μελατονίνης, βαλεριάνα, βελονισμός, γιόγκα, διαλογισμός.

Ας σταθούμε όμως στα μη φαρμακευτικά σκευάσματα που μπορεί να προμηθευτεί ο ασθενής από το φαρμακείο για να καταπολεμήσει τόσο το αγχος όσο και την αυπνία.

Βαλεριάνα: Είναι γνωστή για τις χαλαρωτικές ιδιότητές της αφού μειώνει το άγχος και την υπερένταση. Το ευεργετικό μέρος του φυτού είναι η ρίζα του. Κυκλοφορεί στα φαρμακεία ως εκχύλισμα, σε κάψουλες/ταμπλέτες αλλά και ως βότανο.

 

Πασιφλόρα: Το γνωστό μας καλλωπιστικό φυτό με την κοινή ονομασία «ρολόι». Χρησιμοποιείται ως χαλαρωτικό από τον 16ο αιώνα. Τα σημαντικότερα συστατικά της είναι τα φλαβονοειδή. Τα άνθη, τα φύλλα και οι στήμονές της χρησιμοποιούνται νωπά ή αποξηραμένα για τις ηρεμιστικές ιδιότητές τους. Η πασιφλόρα εκτός από ευεργετική στη θεραπεία της αϋπνίας, ενδείκνυται και κατά του άγχους και της οξυθυμίας.

 

Βαλσαμόχορτο: Αγχολυτικό, καταπραϋντικό για το νευρικό σύστημα και για αϋπνίες που προέρχονται από άγχος. Η ευεργετική δραστική του ουσία είναι η υπερικίνη ενώ περιέχει και φλαβονοειδή. Θεωρείται επίσης ήπιο αντικαταθλιπτικό και πολλές έρευνες το επιβεβαιώνουν. Το βρίσκουμε σε ταμπλέτες, κάψουλες και εκχύλισμα στα φαρμακεία.

 

Μαντζουράνα: Ηρεμιστικό, υπνωτικό βότανο. Καταπραΰνει το νευρικό σύστημα και βοηθά στην ανακούφιση από το άγχος, τις αϋπνίες και τους πονοκεφάλους, κυρίως όταν προέρχονται από ένταση. Είναι επίσης χωνευτικό. Σε μεγάλες δόσεις είναι ναρκωτικό. Τη βρίσκουμε  ως εκχύλισμα στα φαρμακεία.

 

Μελισσόχορτο: Αγχολυτικό, ηρεμιστικό, με αντικαταθλιπτικές ιδιότητες. Εξισορροπεί τη λειτουργία του νευρικού συστήματος ενώ διεγείρει και το πεπτικό. Θέλει προσοχή στη δοσολογία διότι σε μεγάλες δόσεις μπορεί να προκαλέσει νωχελικότητα και ατονία. Το βρίσκουμε σε μορφή σκόνης, ταμπλέτας και κάψουλας στα φαρμακεία.

 

Χαμομήλι: Έχει καταπραϋντικές ιδιότητες. Χρησιμοποιείται ως ήπιο χαλαρωτικό και υπναγωγό. Το βρίσκουμε σε μορφή κάψουλας στα φαρμακεία.

Όλα τα παραπάνω μπορούμε να τα δοκιμάσουμε για να αποφύγουμε τη χρήση αυτούσιων αγχολυτικών ήυπνωτικών φαρμάκων. Σε καμία περίπτωση δεν επιλέγουμε να τα καταναλώσουμε σε αποξηραμένη μορφή και να τα προμηθευτούμε από καταστηματα με βότανα καθότι δεν ξέρουμε ποια είναι η θεραπευτική και ποια η τοξική δόση και δεν υπάρχει επιστημονική καθοδήγηση ούτε για τη συχνότητα χορήγησης. Επίσης, ο προμηθευτής δεν μπορεί να γνωρίζει τι αλληλεπιδράσεις μπορεί να έχουν με κάποια αλλα φαρμακα που τυχόν παίρνουμε και να καταλήξουμε με κάποια σοβαρή επιπλοκή.

Πέραν των σκευασμάτων όμως πρέπει να ακολουθούνται και κάποιοι γενικοί κανόνες καλής συμπεριφοράς προς τον εαυτό μας και προς την ξεκούραση του. Προετοιμάζουμε τον ύπνο μας αρκετή ώρα πριν πέσουμε στο κρεβάτι. Ένα ζεστό μπάνιο, καταρχήν θα μας χαλαρώσει και θα μας αποφορτίσει από το άγχος ολόκληρης της ημέρας. Θα μπορέσουμε να σκεφτούμε τα αρνητικά και ψύχραιμα, να τα αφήσουμε πίσω μας. Το ζεστό μπάνιο δεν θα μας βοηθήσει μόνο ψυχολογικά αλλά και σωματικά κάνοντας κάθε μυ, κάθε κύτταρο μας να ηρεμήσει και να προετοιμαστεί για τον ύπνο και την ξεκούραση. Μπορούμε να κάνουμε κάτι που θα μας χαλαρωσει όπως να διαβασουμε ενα βιβλίο ή να δούμε μια καλή ταινία.

Το πρόγραμμα είναι σημαντικό για τον ύπνο. Το να κοιμάστε και να ξυπνάτε συγκεκριμένες ώρες είναι ότι καλύτερο τόσο για τον οργανισμό, όσο και για εσάς. Και ξεκουράζεστε και γεμίζετε ενέργεια αλλά και ο ύπνος έρχεται ευκολότερα. Η τακτική ασκηση και η επαφη με αγαπημενα πρόσωπα επίσης συμβάλλουν στην ηρεμία μας αλλα και στην καλυτερη ποιότητα ύπνου.

 

Σε κάθε περίπτωση δεν χρειάζεται να αγχωνεστε για να βρείτε την καταλληλη λύση. Και ετυμολογικά δηλαδη να το δούμε αγχος= σφίξιμο. Για ποιο λογο να σφίγγουμε οι ίδιοι την ψυχή μας;